zondag 9 januari 2022

Een gesprek over (niet)vaccineren - deel 3 + coda

Het gesprek met mijn vriendin E. over wel of niet vaccineren, ging nog even verder, al was het wat traag voor we de tijd vonden om elkaar te antwoorden. Ik vind het nog steeds interessant en ik kijk zeker anders naar vaccinatie, ook door wat er de laatste weken en dagen allemaal gebeurde, zowel door de kronkels van het virus, als door het gevoerde beleid. 
Het zijn lange e-mails, hopelijk vind je het de moeite waard om te lezen. 

Lees hier ook deel 1 en deel 2


***

8 december


Dag E.


ik schrijf graag nog een nieuwe episode aan onze conversatie, ze is me veel waard.
De situatie is er niet vrolijker op geworden: ook onze jonge kinderen moeten nu een mondmasker dragen. Ik vind het vreselijk, maar mijn meisjes vinden het al bij al nog draaglijk. Het enige wat ik kan doen is hen laten ventileren. En hen bewonderen om hun levensenergie en kinderlijke verwondering en ideeën die met geen maatregel klein te krijgen zijn. Ook weer een nieuwe quarantaineperiode, uiteraard. Het is ploeteren, in alle gezinnen.

Om met het laatste te beginnen, je stuurde me enkele artikels door, twee dingen vallen me op.
Ten eerste zijn het artikels uit de klassieke journalistiek. Ik mag dan toch hopen dat je je cynisme en argwaan regelmatig achterwege kan laten en toch kan terugvallen (zoals de meesten onder ons) op de klassieke journalistiek. Dat is trouwens een van mijn grootste ergernissen bij de hard-core antivaxers: ze wanen zichzelf de beste onderzoeksjournalisten. Wetenschapsjournalist Koen Wauters bij de vrt bijvoorbeeld is al jaar en dag met de wetenschap bezig, ik vertrouw zijn stukken dus duizend maal meer dan gelijk welke website. Ik hoop dat de media steeds kritisch blijft, en in de eerste plaats voor zichzelf. En intussen vertrouw ik inderdaad op die klassieke media.
Ten tweede zijn het artikels uit het voorjaar 2021. We zitten nu in de vierde golf (gelukkig voorbij de piek lijkt het), en dat is de golf die gevreesd werd maar toch nog harder heeft toegeslagen dan verwacht. De opinies die toen verschenen (feb-april) dateren van voor de derde golf. Ik deel minstens de bezorgdheden die beschreven staan en kan ook vrij ver meegaan in de conclusies. Maar ik kan er nu, vandaag niets mee omdat de werkelijkheid vandaag anders is. Ik had wat zaken genoteerd bij die artikels maar ik ga het laten voor wat het is.

Die 'proportionaliteit' lijkt me net een argument 'pro'. Ik heb het gevoel dat de proportie van mijn actie (ik laat me vaccineren) wezenlijk bijdraagt aan het netto-effect, terwijl dat bij een aantal andere keuzes (ik eet geen vlees, ik koop geen auto) de proportie inderdaad belachelijk klein is. De overheid kan voor het klimaat veel meer doen dan ik, bijvoorbeeld door eens te stoppen met die belachelijke bedrijfswagens. Het voelt voor mij als een verantwoordelijkheid die ik dus wel kan dragen. Maar misschien is dat eerder een geloof dan een bewezen feit.
Ik bertreur ook die mentaliteit en zeker tone of voice die de overheid, politici en beleidsmakers aanslaan. De klas van Oona zit in quarantaine en haar meester sloot zijn mail met instructies voor thuisonderwijs op een ongelofelijk empathische manier af. Ik was helemaal geëmotioneerd dat iemand (een jonge kerel!) zich zo kon inleven in de situatie van ons als ouders en ons oprecht allemaal het beste wenste. Dan besefte ik nogmaals hoeveel ik dat soort woorden mis in het leven van vandaag. De empathische luisterbereidheid lijkt soms getransformeerd tot een leeg 'we moeten doorgaan', vreselijk.

Het moeilijkste in je antwoord zijn dit keer voor mij wel de harde woorden. Ik begrijp iets niet. Je schrijft over het 'disproportionele geweld' van de overheid. Ik vraag me af wat dit concreet is. Ik vermoed dat ik het mis als gevaccineerde. Ik bedoel dan werkelijk, op welke manier doet de overheid jou op dit moment geweld aan? Ze maakt het je moeilijk om te genieten van horeca en cultuur (met een antigeen test lukt dat allemaal, maar het is duur en lastig en complex). Wat nog?
Ook je andere woorden zoals 'dood-moraliseren' en 'vol angst spuiten'; wat is dat precies? Of is dat een sluipend gif, dat ik dus te weinig zie, dat niet doordringt tot mijn bubbel? Ben ik verblind?

Ik had eerlijk gezegd niet verwacht dat je toch argumenten ging aanhalen die gaan over de werkzaamheid van het vaccin zelf. Dat is een beetje koren op mijn molen.
Ook hier is het vreemd dat iedereen plots vanuit kennis van immunologie denkt te spreken. Vaccins zijn bijna altijd herhaal-vaccins. Tetanus krijg je iedere tien jaar, en als je met een wonde op spoed staat, krijg je meestal nog een extra dosis, voor de zekerheid. Het griepvaccin is ieder jaar (!) een berekende gok: het zal met een zekere graad werkzaam zijn tegen bepaalde griepvarianten. Er zijn dus jaren dat het griepvaccin goede resultaten geeft en jaren dat er ook bij de gevaccineerden toch een hoge infectie-graad is, omdat de griepvariant onvoldoende verwerkt zit in het vaccin.

Er is ook een probleem met de 7% die je aanhaalt.
Ten eerste gaat het in Vlaanderen over 19% (81% is gevaccineerd, zie https://www.laatjevaccineren.be/vaccinatieteller, vandaag schrijft deStandaard over 88%).
Ten tweede is die 7 of 12 of 19% helaas niet mooi verdeeld over heel Vlaanderen. In dat geval zou je inderdaad kunnen hopen op de groepsimmuniteit.
In de groep niet-gevaccineerden zijn de mensen uit lagere sociale klassen oververtegenwoordigd. Bovendien zijn dat ook nog eens de mensen die vaker onderliggende aandoeningen hebben, een hoger BMI, ... Allemaal factoren die je liever niet in combinatie met covid-19 wil zien. En in die groepen/wijken/...(vb in Brussel). tiert het virus, muteert het virus,... Dus we hebben echt wel (bijna) iedereen nodig.

Ik ga dus voluit voor een derde prik. En ook voor een vierde of een vijfde als dat moet.
Omdat ik als gevaccineerde 70% minder kans heb om besmet te worden (en zo kan ik mee het virus indijken)
Omdat ik als gevaccineerde , wanneer ik toch besmet zou zijn, 14 keer minder de kans loop om op intensieve zorg te belanden (en zo wil ik de druk van het zorgsysteem niet opvoeren)
Omdat ik als gevaccineerde, wanneer ik toch besmet zou zijn, de kans dat ik andere besmet ongeveer 60% lager ligt (en zo kan ik mee het virus indijken)
Trouwens, dat 'verouderd' vaccin is wel nog het beste wat er is. Ik wil liever geen snel-snel update van het vaccin, als dit huidige vaccin ook een hoge werkzaamheid heeft. Ik ga ervan uit dat als er verbeteringen zijn, en als die helemaal zijn doorgetest, dat het dan wel zal geïntroduceerd worden. En intussen geven ze me maar het goede, edoch niet perfecte, vaccin.

Je kan dus als niet gevaccineerde jaarlijks ziek worden van covid (met alle bewezen risico's) of je kan jaarlijks een vaccin nemen (met bewezen heel heel kleine risico's). Of is dat een simplificatie?
En die risico's zijn voor jezelf maar ook voor anderen, dat is voor mij nog steeds de doorslag.

Ik doe wat ik kan doen. En met die virtue signalling trap je op een gevoeligheid.
De eis tot consequentie is de dood van elk initiatief.
Laat dat even bezinken. Het gaat over de klimaatjongeren (waarvan sommigen toch fast fashion kopen), het gaat over principiële niet auto-bezitters die toch een cruise maken (giga ecologische voetafdruk),... We verwachten steeds van de ander om totaal consequent te zijn in hun overtuigingen, en zelf permitteren we ons een uitzondering. Maar anders is het leven niet leefbaar. Niet voor die ander, niet voor onszelf. Dus ik had ook een date in volle lockdown (viel tegen helaas) en je zal me wellicht ook betrappen op allerlei ander 'inconsequent' gedrag. Maar we zijn doorgaans wél deugdzaam, we doen wél wat we kunnen. Het verschil zit voor mij in de oprechte intentie.
Dit allemaal schrijven lijkt me zelfs een perfect staaltje van virtue signalling, ben ik nu niet aan het pronken met mijn eigen deugdzaamheid? Maar dan is dat maar zo.
Dat is net zoals die woke-verwijten. Dan ben ik maar woke. Dan doe ik maar aan virtue signalling. Dat zijn maar labels over mijn ego.

Oh ja, ik zie trouwens een verplichte vaccinatie niet zitten. Let op mijn formulering. Ik zie het niet zitten omdat ik het ten eerste praktisch onmogelijk acht: wat gaan we doen met die groep die echt niet wil? Hoe zouden we dat in hemelsnaam organiseren om die groep te verplichten? Gaan we werkelijk mensen 'blokkeren' uit ons systeem, nee toch? Dit kan niet zonder geweld te gebruiken en daar ligt voor mij ook een grens. Ten tweede omdat ik denk dat dat zoveel boosheid zou geven bij die kleine groep, dat gaat als een boemerang terugkeren.
Dus daarom dat ik je blijf schrijven, dat ik deze gesprekken aan ga. Al weet ik vrij zeker dat ik jou niet zal kunnen overtuigen.

Nog een bedenking bij je 'politieke keuze'. Zijn er geen efficiëntere manieren om aan politiek te doen?
Ik kan inderdaad op mijn eentje ook niet het klimaatprobleem oplossen, maar ik kan wel een aantal keuzes maken. Ik kan de honger de wereld niet uit helpen (terwijl een Elon Musk of Bill Gates dat dus wel zou kunnen doen) maar ik kan wel een aantal goede doelen steunen. Je kan daar heel cynisch op reageren, een druppel op een hete plaat, etc. etc. etc. Maar ik denk niet dat iemand gebaat is bij mijn cynisme. En bovendien schaad ik met mijn handelingen (geen vlees eten, storten aan 11.11.11...) geen anderen, ik belast geen gezondheidssysteem etc. Dat lijkt me dus bij de keuze voor niet-vaccinatie dus wel degelijk een probleem, maar dat schreef ik al.

Zoals ik je schreef, houdt het zenboeddhisme me behoorlijk bezig. Ik vind er niet alleen een soort rust/kalmte in het mediteren, de verrassing is net wat een rijke levensbeschouwing dit is. Omdat het gaat over hoe te leven in een maatschappij en je eigen verantwoordelijkheid hierin. Het gaat over zoveel meer dan 'wellness-zen' (nou heb ik even lekker gemediteerd zeg!). Er is geen zin van het leven, geen essentie. Het enige wat mij als mens te doen staat, is een deugdzaam leven leiden. Zodat ik op mijn sterfbed kan zeggen dat ik heb geleefd zoals ik had willen leven, dat ik de persoon was die ik had willen zijn. Net wanneer we allemaal doordraven met onze meningskes, komt dit op mijn pad en slaag ik er min of meer in rust te bewaren. Dat is best wennen, want het is een nieuwe versie van mezelf :-).

Bedankt om me opnieuw te schrijven, het helpt me om mijn mening scherper te krijgen.

Nog een kleine bemerking over onze geliefde cultuursector. Ik vind het vreselijk: we mogen nog lekker in de sauna of contactsporten, maar maximum met 200 in een cultuurzaal. Dat begrijp ik gewoon niet. Bovendien is die 200 een stom arbitrair getal. Ik zat in een volle kleine zaal in deSingel (Liesa van der Aa, ik ben er nog niet uit of ik het nu heel goed of toch maar lauw vind) maar ik kan niet naar La Bohème, want ook in die gigantische opera mag maar 200 man... En dit terwijl de cultuursector netjes alle protocollen heeft klaarliggen, professioneel uitgewerkt, al maaaaaaanden. Maar wat wil je met een minister die denkt te kunnen scoren op de kap van een sector waar hij gewoon niets voor voelt?


Tot gauw,
Katelijne


****

29 december 

Dag Katelijne,


‘T is het moment om je te schrijven, niet? Wat een waanzin. Mijn kop slaat open en toe, bijna net zoals snel als de cultuursector tegenwoordig opent en sluit. Leve de rechtsstaat, die werkt tenminste wel nog naar behoren, zo lijkt het. Vandaag heb ik voor het eerst in lange tijd nog eens naar de krantencommentaren geluisterd zonder tegen het plafond te hangen - ik hoorde dat een van onze opiniemakers had geschreven ‘dat we blijkbaar met het virus gaan moeten leren leven’. En dat het hoog tijd is dat het parlement haar rol opnieuw gaat spelen, als democratisch platform in de hele verplichte vaccinatie-discussie. Dat is het zinnigste dat ik in tijden heb gehoord, toch uit de mainstream media. Misschien moeten we daar dan ook de politieke consequenties aan verbinden, en een beleid beginnen voeren dat gericht is op het naar beneden halen van besmettingen, in plaats van op verplicht vaccineren.

(Sorry, mijn toon zal er niet milder op geworden zijn intussen, ik besef het. Je weet dat mijn woede niet op jou gericht is, uiteraard. Maar ik vind het echt, echt moeite om bij zoveel Kafka de kalmte te bewaren.)

Intussen tuimelen we ook in deze conversatie allemaal voortdurend in onze eigen valkuilen - maar dat is niet erg, hier kan het en mag het, dat is het heerlijke van dit gesprek. Ik in die van mijn ongetemperde woede, en in het in het wilde weg noemen van wat percentages - dat was inderdaad koren op jouw molen. Jij vervolgens in het feit dat het jou irriteert dat volgens jou ‘iedereen tegenwoordig spreekt als een immunoloog’ - waarna je mij een bladzijde lang de les leest als een echte immunoloog. :-) Je gaat er dus zomaar van uit dat jouw percentages en inzichten alsnog correct zijn, in tegenstelling tot die van mij. Je hebt gelijk, ik had me van uitspraken over werkbaarheid en zinvolheid van het vaccin moeten afhouden - het gaat me daar ook helemaal niet om. Je gaat me daar ook nooit mee kunnen overtuigen, hoeveel cijfers je er ook tegenaan gooit. Zoals gezegd: ik geloof honderd procent in de wetenschap, als een twijfelende en zoekende discipline, maar ik geloof nul procent in de verslaggeving over die wetenschap vandaag. Ik zou je met wat research een waslijst aan alternatieve onderzoeken en cijfers en bewijzen kunnen voorschotelen die door jou als volstrekt onwetenschappelijk worden weggelachen - maar daar schieten we dus geen moer mee op.

Want het gaat me niet om de proportionaliteit van het zich laten vaccineren-de maatschappelijke winst, twee zaken die voor jou in evenwicht zijn - en dat is prima, dus laat je gerust nog een derde en een tigste keer vaccineren, ik heb daar volledig vrede mee. Het gaat me om de proportionaliteit van het omgekeerde: het zich niet laten vaccineren - de repressie die daarmee gepaard gaat. En oei, oei, nu moet ik oppassen. Want ik voel mijn hart opnieuw sneller kloppen van woede wanneer ik herlees dat je niet begrijpt ‘waarin het geweld schuilt tegen niet-gevaccineerden.’ Gewoon een antigeentetsje betalen voor zowat alles in het openbare leven, en hupsa, geen vuiltje aan de lucht. Ik slik, en ik slik opnieuw. Allez, Katelijne. Een antigeentestje betalen van 30 euro om te gaan schaatsen/met je kinderen gaan zwemmen/een chocomelk te gaan drinken/eens met je lief gaan eten/naar de speeltuin gaan/naar de cinema gaan/een kerstmarkt bezoeken/een concert bijwonen/…Ik stop maar met de lijst, want het begint op zelfmedelijden te lijken anders. Ik heb nog geluk, want ik heb een beetje geld. Dus ik betaal die testen. Jij, als uber-cultuurmens. En als zeer sociaalvoelende mens. Vind je het écht normaal dat burgers van dit land geld moeten betalen om deel te nemen aan het openbare leven?


En neen, ik plaats mezelf niet buiten dat leven. Laten we de dingen niet omkeren. Het is wel degelijk het beleid dat mij uitsluit van het openbare leven. In sommige gevallen doet de overheid dat inderdaad, met recht en reden: als je een crimineel bent, als je een ander zijn leven hebt genomen. Maar ik ben geen crimineel. Er is geen vaccinatieplicht, ik overtreed geen enkele wet. En toch geniet ik niet op dezelfde gelijke voorwaarden van de rechten die andere burgers wel hebben. Of ben ik in het diepst van jouw gedachten voor jou toch een beetje een crimineel?


Het is trouwens opmerkelijk dat je verwijst naar de vaccinatieplicht, en dat je voor je weerstand daartegen precies de argumenten aanhaalt die nu al vollen bak bezig zijn: “Gaan we werkelijk mensen blokkeren uit ons systeem? Dit kan niet zonder geweld te gebruiken en daar ligt voor mij ook een grens.” Euh… zijn we dat niet al anderhalf jaar aan het doen? In zeer zware mate? Nogmaals: ik schrik er erg van hoezeer jij onderschat wat het betekent om geen volledig deel meer te kunnen uitmaken van de samenleving. Dit is geweld, ja, echt geweld - misschien moet je het aan den lijve ondervinden om het te geloven. Er is al tot in den treure naar Hannah Arendt verwezen, en ik vind ook niet dat je de jodenvervolgingen kunt vergelijken met het beleid tegen niet-gevaccineerden, alleen al omwille van het feit dat de geschiedenis zich (gelukkig) nooit herhaalt. Maar de mechanismen zijn toch wel heel gelijklopend (omdat het de universele zondebok-mechanismen zijn): een groep isoleren, een groep zwart maken en verdacht maken, eerst in het woord (de media), daarna in de daad (het uitsluitingsbeleid). En erger, uiteraard, in het geval van de joodse bevolking.


Jouw tweede argument is nog belangrijker: “Ten tweede omdat ik denk dat dat zoveel boosheid zou geven bij die kleine groep, dat gaat als een boemerang terugkeren.” Amai nog niet. Maar denk je dan dat, zelfs zonder vaccinatieplicht, de niet-gevaccineerde mensen nu nog niet héél boos zijn? Omdat het geweld nu al zo groot is? Daar ligt voor mij de grootste valkuil, en voel mezelf iedere dag meer naar die rand glijden: de rand van de anti-politiek, de rand van de verzuurde burger, de rand van de boze mens (denk aan Aantekeningen uit het ondergrondse van Dostojevski) - wat een schrikbeeld, zo wil ik niet worden, en zo was ik nauwelijks anderhalf jaar geleden ook helemaal niet.


En mijn boosheid richt zich niet alleen op de politiek, maar ook op de cultuursector, omdat dat nu eenmaal mijn sector is, de sector waar ik in geloof, waar ik van hou. Of hield. De teleurstelling over de makheid en lafheid van onze sector is enorm, zo groot dat ik mezelf er niet toe kon brengen om te gaan betogen vorige zondag. Klein van mezelf, ik weet het, en oneerlijk tegenover al die hardwerkende acteurs, technici, muzikanten, … die ik ken en respecteer. Maar de sector blaat al anderhalf jaar over solidariteit, terwijl het een deel van zijn publiek zonder tegenspraak uitsluit - terwijl er wel degelijk alternatieven zijn, zoals onlangs in rekto:verso te lezen stond.


Solidariteit betekent niet alleen solidair zijn met gelijkgestemden, he - dat zou wat al te gemakkelijk zijn. Het betekent misschien nog meer solidair zijn met zij niet anders denken dan jijzelf. Maar ik kon mezelf er dus zondag niet toe brengen om daar zelf naar te handelen. Dit beleid maakt van mij een versie van mezelf die ik nooit verwacht had te kunnen zijn, en die ik niet wil zijn. Ik ben blij dat jij ergens een ‘dam’ of toch een constructieve weg hebt gevonden om ermee om te gaan. Ik zoek naarstig verder. :-)


Fijne, warme dagen voor jou

e. 


****

CODA

8 januari

Dag lieve E.

een heel gelukkig nieuwjaar gewenst. 
Een juiste wens formuleren vind ik moeilijk en dat is redelijk deprimerend: het is zo'n lastige tijd dat oprechte wensen al snel als naïef of wrang kunnen overkomen. 
Laat ik het hierop houden: ik wens ons samen een jaar waarin we dit kunnen blijven doen; praten, van gedachten wisselen. Hopelijk binnenkort ook over andere dingen, ook de kleine onderwerpen, weet ik veel. Maar wel altijd op deze manier, het betekent veel voor me. 

Geen uitgebreid antwoord meer denk ik, ik ben moe. 
Ik moest hardop lachen hoe je schreef over die valkuilen; hoe waar was dat! Excuses van deze wannabe immunoloog/statisticus/wetenschapper :-) 

Jij hebt me echt overtuigd van het feit dat het huidige vaccinatiebeleid hypocriet is. Vaccinatie is niet verplicht, maar je wordt inderdaad wél behoorlijk uitgesloten van de maatschappij als je de keuze maakt om het niet te doen. Dankjewel dat je dat nog even voor me hebt duidelijk gemaakt. In dit artikel van De Wereld Morgen (niet altijd mijn favoriete bron, maar jij kan dat nog beter dan ik kritisch plaatsen vermoed ik) staat niet echt iets nieuws, maar ik vind het heel helder. Het sluit naadloos aan bij jouw betoog. 

Mijn eigen standpunt is dus zeker al een stuk genuanceerder: ik ben nog absoluut pro vaccinatie, ik 'geloof' (want een andere optie heb ik niet) dat dit een efficiënt middel is om ons als maatschappij (!) te beschermen tegen dit killervirus. Maar ik ga niet akkoord met het beleid van de overheid, dat halfslachtig, morsig en inconsequent  is. Gelukkig dat de Raad van State dan inderdaad zijn werk doet, ik heb ook hoge verwachtingen rond het PFOS dossier daar. En misschien zijn ook andere adjectieven dan meer van toepassing (een corrupte overheid? die discriminerende en mensonterende maatregelen neemt?) maar net zoals bij het formuleren van wensen, durf ik deze adjectieven niet te gebruiken, ik heb te weinig onderbouwing, maar mijn gevoel zit in elk geval niet goed, ik heb net als jij heel weinig vertrouwen. 

Met de uitnodiging voor het vaccineren van mijn kinderen, ga ik weer door de hele denkoefening, en het lijkt erop dat ik er dit keer niet zo gemakkelijk ga uit geraken. Het virus is veranderd, het beleid is veranderd,... En wat ik merk in mijn omgeving: we zijn als ouders gewoon allemaal heel moe, moe van een te lange vakantie, te veel quarantaines, te veel geregel, al maanden, al jaren. Ouders zijn uitgeput en Noémie Willemen (als je op instagram zit, volg haar, zo'n boeiende feminist en historica) legt haarfijn uit dat het niet aan de ouders ligt, maar aan hoe een maatschappij vandaag is ingericht. Dus ik weet nog niet wat ik met die kindervaccinatie ga doen. 

Tot slot, het spijt me om je boosheid te lezen, te voelen in alle zinnen. Ik zou je niet zomaar zeggen dat ik hoop dat die boosheid verdwijnt. Het gevoel is er, het mag er zijn, het is een krachtige emotie waaruit heel veel goeds kan komen. Maar ik hoop dat die boosheid je niet uitput en dat er ook andere emoties of gedachten zijn om je handelen te sturen. 

Ik voeg als bijlage ook nog enkele reacties die ik kreeg naar aanleiding van het delen van ons gesprek. Dankjewel, je hebt iets teweeg gebracht, of toch wij samen. 

heel veel liefs en tot gauw,
Katelijne 

****

10 januari


Dag Katelijne,

Dankjewel om me die reacties door te sturen - het steekt me echt een hart onder de riem, dat er toch nogal wat mensen ook vinden dat er nood is aan meer genuanceerd gesprek... Dankjewel, dankjewel, echt waar, ik word hier blij van - en dat is soms nodig. :-)

Misschien moet je jouw laatste mail (waarop ik nu antwoord) ook nog toevoegen, als 'coda' - dat maakt het rond, vind ik. Ik heb ook het gevoel dat we een soort 'eindpunt' hebben bereikt, in deze conversatie dan, niet in het algemeen natuurlijk.

Ik wil er enkel nog dit aan toevoegen, gestolen van de een of andere Perzische mystieke dichter:
‘Out beyond ideas of wrongdoing and rightdoing there is a field. I’ll meet you there.’

Ik ben blij dat we daar toch samen wat in geslaagd zijn... en ik ben benieuwd naar wat de toekomst brengt.

Liefs,
e.


vrijdag 7 januari 2022

Mijn leesjaar 2021

 Al zes jaar op rij schrijf ik met veel, veel plezier een verslag van mijn leesjaar. 

Het is heerlijk om terug te blikken op een jaar waarin ik uitzonderlijk veel las. En vooral: ik had het gevoel er nog meer dan ooit van te genieten. 


Ik haalde mijn leesdoel (45 boeken) ruim, net als de vorige jaren. Meer dan een boek per week, dat is  een record, maar het was dan ook een bijzonder jaar, waarin ik onverwacht meer tijd had om te lezen. Maar veel meer dan over deze cijfertjes gaat het over wát ik las natuurlijk. 

De ontdekking van het jaar: audioboeken. 

Ik ging door een moeilijke periode de voorbije maanden: ik kon me moeilijk concentreren op een verhaal, en dat net in die maanden waarin ik veel tijd had. Mijn goede vriendin Sofie raadde me een proefabonnement aan op Storytel en het bevalt me prima. Ik begon met non-fictie omdat ik wat schrik had voor een stem die aan een verhaal toch ook een interpretatie zou geven. Ik begon met een ontzettend dik boek dat ik al lang 'moest' lezen maar nooit toe kwam: Sapiens van Yuval Noah Harari. Ineens goed voor 17 uur luisterplezier. Dat leek me echt onnozel, maar die uren zijn voorbij gevlogen. Ik luisterde vooral tijdens lange wandelingen. en ik vond het bijna de hele tijd interessant. Vervolgens durfde ik fictie aan omdat sommige auteurs blijkbaar hun eigen boeken inlezen, dat leek me net wél een toegevoegde waarde. En vervolgens werd ik verliefd op Neil Gaiman die me uren lang vertelde over de Norse Mythology. Engelse boeken lezen vind ik moeilijk, maar ze beluisteren is een stuk eenvoudiger merkte ik. Wat een zaligheid. Dit was ongetwijfeld echt het hoogtepunt van mijn leesjaar: een boek dat ik dus niet las maar luisterde. Het was helemaal wat ik nodig had op dat moment: verhalen om helemaal in te verdwijnen die me zacht worden verteld. Alsof Neil naast me zat en af en toe over mijn ruggetje wreef en me verzekerde dat het echt goed zou komen. Dit boek luisteren moet zowat het meest heilzame zijn geweest die donkere maanden. Wat een boek niet kan doen. Ik heb daarna ook nog naar Stardust geluisterd, een boek dat ik op basis van z'n genre (fantasy) nóóit zou kiezen, maar als Neil het me voorleest, dan kan ik al eens van mening veranderen.

Heel gezellig was Zeven soorten honger, geschreven en voorgelezen door Renate Dorrestein. Een héérlijk verhaal dat vaak pijnlijk grappig is en het is ontzettend fijn om de ironie en het sarcasme in de intonatie van Renate's stem te horen. 

Later luisterde ik ook naar boeken ingelezen door andere voorlezers. Voorlezer Hans Kesting las me Ze hebben mijn vader vermoord voor van Edouard Louis. Heel aangenaam. Het andere 'deel', Strijd en metamorfose van een vrouw vond ik minder, en misschien kwam dat ook wel door de andere voorleesstem, die me minder beviel. 

Ik heb in elk geval mijn abonnement op Storytel nog wat verlengd en denk dat ik dat ga afwisselen met Kobo Plus. Ik zal terug wat minder tijd hebben in 2022 en er zijn ook nog zoveel heerlijke podcasts (mijn tips).

De hypes

Ik las ook dit jaar enkele hype-boeken, al is een 'hype' in de boekenwereld meestal nog relatief. Prachtige wereld, waar ben je van Sally Rooney vond ik niet goed en niet slecht. Het is een verslavend feuilleton en soms was het echt meer, maar al te vaak ook niet. Benieuwd naar de reeks over haar eerste boek. 

Ik las ook twee delen van de trilogie van de Deense sensatie Tove Ditlevsen: Kindertijd en Jeugd. Het eerste las ik graag, maar bij het tweede was ik echt helemaal om. Het derde deel staat te lonken op mijn boekenrek (want de boekjes zijn mooi uitgegeven bij Das Mag) maar ik wil het nog even sparen. Shuggie Bain van Douglas Stuart is echt heel goed en meeslepend, wat een personages, gewoon echt een goed boek dat terecht in veel eindejaarslijstjes is beland. 

De overlevenden van Alex Schulman werd gehypet als het ideale zomerboek en dat is wat mij betreft helemaal waar. En ik vond het einde wél goed, waar daarover verschillen de meningen sterk. 

Ik las ook het Zoutpad van Raynor Winn maar ergerde me gek aan lamlendige personages die zo'n domme beslissingen nemen de hele tijd (en het verhaal is echt gebeurd, dat maakt het pijnlijker). Maar ik bleef wel aan een snel tempo lezen, ondanks mijn frustraties. Een gelijkaardig boek rond het thema 'vrouw overgeleverd aan de woeste natuur aan de kust' Ik ben een eiland kon helaas de verwachtingen die ik had bij die prachtige titel niet waarmaken. Ik raakte nooit echt geboeid door het verhaal, jammer want het is ook best goed geschreven. Soms is het gewoon niet duidelijk waarom het niet klikt met een boek. 

Gelukkig las ik ook De geschiedenis van mijn seksualiteit van jong talent Sofie/Tobi Lakmaker, een verademing!

Een nieuw lief, een nieuwe boekenkast

Zeggen dat ik mijn lief gekozen heb op basis van zijn gevulde boekenkast zou wat overtdreven zijn, maar toch. Nog voor we elkaar hadden gezien, tipte hij me het werk van Peter van den Ende. Hij had gelijk, wat een prachtboek is Zwerveling! Echt eentje om te hébben. Ik zet doorgaans geen prentenboeken in deze lijst, maar dit is de uitzondering meer dan waard. M'n lief wees me ook de weg naar Eva Meijer (ik las De nieuwe rivier, vond ik bevreemdend maar wel goed). En ik waagde me eindelijk nog eens aan Erwin Mortier, al werd ik er niet van omver geblazen, hoe erudiet de man ook schrijft. Ik pakte ook Het tegenovergestelde van een mens van Lieke Marsman uit zijn boekenkast, maar kan me ondanks de 4 sterren die ik gaf weinig herinneren van het verhaal. Mogelijk iets met focus en verliefdheid? Er staan in elk geval nog véél boeken op mij te wachten...

De 'dunnekes'

Ik las dit jaar precies meer dunne boekjes, kleine boekjes, fijne boekjes. Het boekje van Dirk van Duppen - Zo verliep de tijd die me toegemeten was, beantwoordde helemaal aan mijn verwachtingen. Het boekje van mijn held Peter de Graef Wie ben ik? En Gij? - viel me dan net wat tegen. De dunne novelle Wat wij zagen van Hanna Bervoets heb ik graag lezen, maar is me dan toch niet echt bijgebleven.  Mijn favoriete boekenpodcast Boeken FM (zie mijn blogbericht over podcasts) deed me veel lezen, eindelijk ook Mrs. Dalloway van Virigina Woolf. Heerlijk! 
Eens een dun boekje lezen kan zo veel deugd doen...

Meer non-fictie dan ooit

Ik lees nog altijd omdat ik verhalen wil horen, dat is wat me drijft, waar ik naar verlang als ik een boek open sla. Maar natuurlijk kan het lezen van non-fictie ook heel aangenaam zijn, of leerzaam. Dit jaar las ik uitzonderlijk veel non-fictie. Ik las Men Explain Things to Me van Rebecca Solnit, en dat was echt een verademing. Zo'n boek dat ik zou aanraden aan alle jonge mensen, het verheldert hoe mannen en vrouwen zich in de wereld vandaag verhouden... Ik las het toevallig net voor een ontmoeting met een old-skool alfa-mannetje, heel confronterend. De eenzame eeuw van Noreena Hertz is een dikke klepper, ik heb me er wat door moeten worstelen, en het is niet zo'n vrolijk beeld van de wereld, maar wel heel interessant.

Ik was in mijn donkere maanden heel erg zoekende en dus ik las ik wel wat rond depressie. Het boekje van Eva Meijer - De grenzen van mijn taal vond ik echt heel inzichtelijk en ook ontzettend goed geschreven. Ik las ook de heel dikke 'depressie-klassieker' Demonen van de middag van Andrew Solomon. Ik had er veel aan, al heb ik hier en daar ook wat hoofdstukken overgeslagen. Jammer dat dit al een 'oud' boek is, ik had graag nieuwe inzichten gelezen rond bijvoorbeeld antidepressiva. Ook het ervaringsverslag Pil van komiek Mike Boddé heeft me geholpen, al was dat boek voor mij vooral een schets van hoeveel erger het nog kan gaan in het leven. De Genezing van de Krekel van eeuwige favoriet Toon Tellegen bood me zoveel zachtheid dat ik mezelf een beetje beter kon verdragen. Ik zou het iedereen aanraden die in aanraking komt met depressie.

Ik kwam in mijn hele zoektocht ook bij het boeddhisme uit en er is nog altijd geen betere manier om iets nieuws te leren dan via boeken. Een kleine inleiding in het boeddhisme van Edel Maex is echt een goede basis, maar zijn boeken zijn zo ongelofelijk serieus. Dan vond ik veel meer aansluiting bij Tom Hannes, waarbij ik het meeste had aan Wat ik kan leren van Boeddha. Fijn stuntelig, grappig (ja, de boeddha was me er eentje!) en verhelderend.

En nog in 't kort enkele toppers:

  • voorgelezen jeugdboek: De Geheime Tuin, in een recente vertaling van Imme Dros. Uren heb ik genoten met Oona van dit trage, prachtige boek. 
  • kortverhalen: Ik hou van Carson Mc Culllers, en dus ook van Alle Verhalen, wat een sfeer, elke keer.
  • grappigste roman: Ik heb echt moeten lachen met de Mythos van Stephen Fry, zo droog hij soms schrijft over dat stelletje goden, genieten.
  • mooist uitgegeven: Schrijver Judith Schalansky is ook vormgever voor haar eigen boeken en dan krijg je een pareltje zoals Inventaris van enkele verliezen. Wondermooi al wisselt de kwaliteit van de verhalen sterk... 
  • de zekerheid: ik had het lezen van Memoires van een luipaard van Peter Verhelst uitgesteld omdat ik gewoon wist dat ik het geweldig zou vinden. Ik leende het van een vriendin maar er moet echt een tweedehands exemplaar in mijn eigen boekenkast komen!
  • herontdekt genre: historische fictie. Ik las Matrix van Lauren Groff en Hamnet van Maggie O' Farell, twee keer een roman die een dun historisch verhaal helemaal gaat inkleuren, en twee maal graag gelezen!
Ik ga het hierbij houden, hoewel ik dus niet over alle goede boeken die ik las ook iets schreef... Maar ik heb niet eindeloos veel tijd om lange blogberichten te schrijven: ik wil lezen. Ik zit al aan boek drie van 2022.

Mijn leesjaar 2016

donderdag 23 december 2021

Podcasts: mijn tips

Podcasts, ik wist het ook niet zo goed. Maar het is doodeenvoudig: gewoon aan beginnen. Er was geen sprake van onmiddellijke podcastliefde. Tot voor deze herfst was ik een wispelturig luisteraar. Maar sinds ik plots ongevraagd zeeën van tijd had en bovendien lezen te veel concentratie vergde, bloeide de podcastliefde helemaal open. In die moeilijke depressieve periode leken er alleen maar dingen uit mijn leven te verdwijnen: energie, slaap, levensgoesting,... maar er kwam dus iets belangrijks bij: luisteren naar verhalen. 

Ik luister meestal als ik aan het wandelen ben of aan het lopen. En ik heb wat afgewandeld deze maanden. Ook als ik aan het naaien ben (niet vaak maar dat is wel altijd meteen voor een uur of drie, vier) of als ik de was opvouw. Ik heb geen idee hoe dit verder gaat gaan als ik terug aan het werk ben (binnenkort!) en mijn leven weer hervat, in zoverre dat natuurlijk kan in deze wereld waar de pandemie nog welig tiert. 

Ik heb dit jaar uren naar verhalen en interviews geluisterd, heerlijk. Ik luisterde ook naar hele boeken en romans, maar daarover meer in een blogpost over mijn leesjaar. 

Ik luister niet in speciale apps maar meestal gewoon via Spotify. En ik 'ontdek' ook helemaal geen speciale, unieke podcasts via allerlei blogs of obscure websites, het zijn er gewoon die op mijn pad zijn gekomen. 

Hier mijn tips: 


Mijn lievelingspodcast, sowieso.  Spotify vertelt me dat ik in 2021 maar liefst 1440 minuten heb geluisterd, 25 afleveringen. Daar is zeker sinds 1 december nog wat bijgekomen. Het is welbestede tijd: alsof je met vrienden aan tafel zit en over boeken praat. Joost en Ellen, Merel,... ze zijn me dierbaar. Ik heb al véél boeken gelezen die in het programma werden getipt. Ik hou er echt van hoe er een uur lang wordt doorgepraat, meestal over één boek. Altijd gaat het over personages, over verhaallijnen, maar ook over alles wat rond het boek beweegt: de sociaal-maatschappelijke context, het literaire veld,... Ontzettend interessant. Ik begon aan deze podcast door af en toe een aflevering uit te pikken rond een boek dat ik al had gelezen of mogelijk wou lezen. Maar tegenwoordig luister ik élke aflevering. Dat is een uitdaging geworden nu ze wekelijks een portie boeken op me afvuren. 

Boeken FM Op Spotify - 5 seizoenen (!) maar je kan gewoon inpikken

Nog meer literatuur. Het boek van Jeroen Olyslaeghers vond ik zeer goed. Ik had dan ook niet verwacht dat een podcast nog iets zou toevoegen, ik had tenslotte het boek al gelezen? Niets is minder waar. Dit is echt een audioverhaal. Olyslaeghers vertelt zelf nog veel meer dan hij in het boek verwerkte, en Stefaan Degand spreekt de stukken in waar het personage Beer aan het woord is. Ik had toevallig een aflevering gehoord toen ik eens een uur alleen in de auto zat, wat maar uiterst zelden voorkomt. Nadien heb ik alle afleveringen geluisterd, zeer de moeite. Heerlijk, auteurs die je graag leest én luistert. 

De wereld van Wildevrouw - Op Spotify - 5 afleveringen



Van sommige boeken herinner je je exact de locatie waar je ze gelezen hebt. Dat heb ik ook met deze podcast, ik luisterde die bijna helemaal uit op een lange, lange fietstocht langs de Schelde. Dat ik een podcast zou beluisteren over wielrennen! En dat een ongelofelijk straf verhaal zou vinden! Audiocollectief Schik zijn éche podcastmakers, professionals in dit bijzonder vak. En dat hoor je. Ze weten echt een sfeer te creëren en nemen je mee... Een aanrader voor wie nog nooit eerder naar een podcast luisterde en denkt dat dat iets moeilijks is of over moeilijke dingen gaat. 

El Tarangu - Op Spotify - 6 spannende afleveringen



Deze podcast werd door dezelfde makers gemaakt als El Tarangu en is minstens zo goed. Ook nu weer een spannend verhaal. Het duurde me soms iets te lang, maar het is zo schoon. Den Bob ja... 

Bob - Op Spotify - 6 mooie afleveringen

Ok, bij deze podcast heb ik dan écht moeten huilen. Wat een ontroerend verhaal. Het is zo mooi en wel ja, authentiek gemaakt... en ook net spannend genoeg. Je wil als luisteraar heel graag weten hoe het nu eigenlijk zit met die Nigeriaanse vader en al zijn vertelsels. Maar ondertussen hoor je het verhaal van een heel gewoon gezin, de worstelingen van het leven. En het ontroerendste moment komt onverwacht, wanneer een archivaris het plots echt kwaad krijgt. Deze podcast is piekfijn gemaakt en afgewerkt, echt een plezier om naar te luisteren. Binge-luisteren, het is een ding. 23.000 stappen, met gemak! 

Ouder - Op Spotify of in de radio 1 app - 5 afleveringen




Dit was de eerste podcast waar ik naar luisterde denk ik. Vooral voor ouders van nog heel jonge kinderen. Ik had die podcast een paar jaar eerder willen beluisteren. Bijna alle gasten hebben wel een of ander boek geschreven over ouderschap, ik vind het wel fijn om de kern van het verhaal te horen op een uurtje tijd, want wie heeft er nu tijd om al die boeken te lezen, haha. 

Radio Mama - Op Spotify - 50 tal afleveringen, maar eenvoudig selecteren met duidelijke onderwerp per aflevering




Esther Perel is een internationaal fenomeen, een relatietherapeut die boeken schrijft en dus ook een podcast maakt waarin ze telkens een koppel uitnodigt in haar studio. Het is geen échte sessie relatietherapie die je volgt als luisteraar, maar bijzondere sessies, bedoeld voor opname. Een verhaal wordt verteld op minder dan een uurtje, in een soort format. Maar je hoort wel een écht gesprek van een koppel met Esther. Heel boeiend, alle relatievormen die aan bod komen. Ook al lijkt het verhaal op het eerste zicht niet echt gelinkt aan mijn leefwereld, ik sta elke keer versteld hoeveel er niet uit te leren is. Dringend tijd om hier nog eens wat afleveringen van te beluisteren! 

Where should we begin? - with Ester Perel - Op Spotify - 5 seizoenen, dat zijn heel veel relaties



Boeiende gesprekken over allerlei onderwerpen... maar steeds diep geworteld in de maatschappij. Typisch een podcast waar ik eerst wat 'zap' in de eerste minuten van een aflevering om dan pas te beslissen wat me boeit en wat ik dus helemaal ga beluisteren. Meer dan honderd afleveringen denk ik. Ik heb graag geluisterd naar Julie Cafmeyer, Peter de Graef, Benjamin Verdonck, Hans Claus. En de aflevering met Jihad Van Puymbroeck staat op mijn dringend-te-luisteren-lijst.

Zwijgen is geen optie  - Op Spotify, maar je kan ook kijken op hun website  +100 afleveringen, zappen maar.

Tja, een podcast over scheiden, is dat vreemd als aanrader? Ik vind het fijn dat hier diverse verhalen worden verteld, maar soms erger ik me aan het format, ik krijg er niet echt grip wat me precies ergert. Maar wie zelf voor een scheiding staat, of wie in zijn naaste omgeving ook te maken krijgt met een scheiding, kan met deze afleveringen wel de horizon verrijken. 

Scheiden doet leiden- Op Spotify - 10 afleveringen



Ik ken Adriaan, die dus afscheid neemt van zijn auto door een prachtige reis langs de Franse autoroutes, een beetje. Ik was dus nieuwsgierig naar dit verhaal en het is bijzonder origineel van opzet. De theatervoorstelling die er uiteindelijk toch van kwam, heb ik helaas niet kunnen zien... Maar misschien was dat niet zo erg, want ik heb veel gezien in mijn hoofd. Wel jammer dat de opnamekwaliteit soms zo slecht is... dat maakt het luisteren vermoeiend. Gelukkig maakt de muziek van Rudy Trouvé veel goed! 

Afscheid van een auto - Op Spotify - 15 korte, luchtige afleveringen die je doen verlangen naar de zomer



Dit is geen echte podcast, want het is een radioprogramma dat je kan herbeluisteren. Maar ook al hoor ik duidelijk het verschil van het ene versus het andere format, het doet niets af van mijn luistergenot. Friedl' Lesage is een gedeelde liefde van papa en mij, en alleen al daarom zal ik altijd blijven luisteren. Hoe heerlijk is het om in deze tijd te leven en te kunnen luisteren wanneer het me uitkomt! Andere radioprogramma's die ik ook soms luister: Nieuwe feiten, Interne keuken, Berg en Dal. 

Touché - Op Spotify of in de app van Radio 1, heel veel afleveringen van jarenlang. 


zondag 5 december 2021

Een gesprek over (niet)vaccineren - deel 2

 Ik had een boeiende conversatie met een vriendin die niet gevaccineerd is. Dit is het tweede deel van onze conversatie (lees hier het eerste deel). Het is opnieuw een lange tekst, maar de conversatie blijft boeiend naar mijn eigen oordeel. Mijn voornaamste doel met het publiceren van onze conversatie is om te tonen dat het nog steeds mogelijk is, gesprekken voeren, jezelf in verbinding brengen met anderen. Ook al is het in deze tijden echt moeilijk. 


***

Dag E.


heel erg bedankt voor je warme antwoord terug. Zoals je zelf ook schrijft, het is fijn om hier in alle rust, respect en liefdevolheid over te spreken. Ik ben de laatste tijd veel aan het lezen over het zenboeddhisme (de niet-zweverige variant). Een interessant stukje gaat erover dat (actief) mededogen belangrijk is (com-passie, mooi toch), maar dat kan ook heel uitputtend zijn, en je kan er snel cynisch of depressief van worden. Daarom is er ook wijsheid nodig, intellectueel inzicht. Enkel zo kan je een soort kalme grondhouding ontwikkelen, van waaruit je mededogen kan voelen. Ik wil daar verder mee aan de slag, en ik beschouw dit dan als een soort oefening.

Ik heb je antwoord zeker niet als 'hard' gelezen. Wel duidelijk, maar dat is een van de redenen waarom ik je graag heb.Je hebt mijn leed gezien en erkend. Misschien was dat dan toch de reden waarom ik je uitgebreid schreef, om daarin gehoord te worden. Dankjewel.

Je mening vind ik interessant. Ik heb nog met twee niet-gevaccineerde vriendinnen gecommuniceerd. De ene gaat echt loos op complottheorieën, deelt informatie van de allerslechtste wetenschappers, en praat de hele tijd in vage woorden. Daar kan ik weinig mee. De andere is bang van het vaccin. Ze heeft al langer haar bedenkingen bij de klassieke geneeskunde (en dat is soms ook wel terecht denk ik), en ze heeft haar twijfels bij deze nieuwe vaccin-vorm (niet zo nieuw, maar goed, ik kan haar daar niet van overtuigen). Verder wijst ze ook op de zwakke punten van deze vaccintatiecampagne: weinig doordacht privacybeleid, mogelijke tunnelvisie om toch maar bij de keuze te blijven, maatregelen die het neoliberalisme steunen in plaats van aandacht te hebben voor de mentale 'kost' van dit alles,... Dat zijn allemaal redelijke argumenten waardoor ik haar keuze een beetje beter begrijp, maar nog steeds betreur. Trouwens, ik vind het woord 'campagne' wel terecht: dit ís een campagne. En misschien kunnen we zelfs zeggen: een politieke campagne.

Je hebt het over het gekende discours van algemeen belang en vrijheid. Daar ontbreekt voor mij een groot woord: verantwoordelijkheid.
Stefan Hertmans schrijft het in zijn essay, dat je misschien hebt gelezen, zo: 

"Onlangs zag ik op het journaal op de Franse televisie het verslag van een manifestatie in Parijs, waarin om liberté werd geschreeuwd door mensen die zich niet willen laten vaccineren. Ook die menigten zijn, net als de gele hesjes, zeer geschakeerd. De radicale vrijheid waar ze om roepen, is niet die waar de boomers van mei ’68 om schreeuwden. Hun idee van vrijheid is gebaseerd op hun zelfbeeld, niet op respect voor de ander. Nochtans zijn ook daar, in die manifestaties van de antivaxers, links-ecologische groepen te zien, zij aan zij met mensen die haast fascistoïde ideeën hebben over hun land. Hun afkeer van een door de wetenschap en de politiek gedicteerde maatregel (de ‘elite’) is allesbepalend. Op een bepaald ogenblik liep een vrouw voor de camera met een groot kartonnen bord, waarop ze had geschreven: ‘Mieux vaut mourir en liberté que de vivre en esclavage’ – liever sterven in vrijheid dan leven in slavernij. Waarmee ze het discours van de Franse revolutie misbruikte om te schreeuwen dat ze geen zin had in een prik. Dat ontaarden van het vrijheidsdiscours in een egocentrische kreet heeft iets ontstellends. Het is bijna tragisch dat het vrijheidsideaal heeft geleid tot dit volstrekte weigeren van verantwoordelijkheid. Zonder dat deze mensen het beseffen, zetten ze de weldaden van de samenleving onder druk, verbranden ze de grond onder hun voeten als burgers, beschouwen ze samenleven niet langer als zorg dragen voor de ander, maar als een jungle waarin iedereen zijn zin mag doen."
- Stefan Hertmans, De Standaard 6/11/2021


Misschien is dit te scherp verwoord, kwetsend zelfs en weinig respectvol, maar het is exact waar ik op vastloop. Ik zie een soort as voor me met aan het ene eind het collectief belang en aan het andere eind het puur egocentrisch belang. We geloven allebei niet dat we ons helemaal moeten wegcijferen, onszelf als individu moeten wegcijferen voor het algemeen belang. En we hebben allebei complete weerzin van dat andere eind waar het alleen maar gaat om ik-ik-ik. Waar zitten we dan op die as? Als we daarover praten wordt het gewoon te abstract voor me. Je schrijft: Maar de sprong maken van ‘dit is ellendig’ naar ‘het is de schuld van de niet-gevaccineerden’ is… ik heb er geen woorden voor. Ik kan die sprong niet begrijpen.
Dan is mijn vraag: wat zit er dan tussen?

Ik heb de beelden van de betoging niet bekeken, dus daar kan ik me niet over uitspreken. Ik zou me vooral als betoger niet willen associëren met mensen die daar rondliepen met een Jodenster, dat vind ik zo'n walgelijke vergelijking die me echt de maag doet omkeren. En ik zou me al helemaal niet willen associëren met Dries Vanlangenhove en zijn vriendjes. Jeroen Olyslaeghers is op facebook een hele uitleg begonnen, bijna als een soort soap, hoe die betoging gekaapt is door extreem rechts. Dat is uiterst zorgwekkend, dat maakt me echt bang. En ook; je hebt fundamenteel gelijk: onze maatschappij moet ons als burgers beschermen en niet aanvallen.

De parallel met stemrecht/stemplicht vind ik wel interessant. Ik ben bij elke verkiezingsronde verbaasd over hoeveel mensen er niet gaan stemmen en dus niet vertegenwoordigd zijn. En nog verbaasder over het feit dat daar amper aandacht voor is, dat er nooit wordt gesproken over die groep. Maar waarom kan ik me dan bijvoorbeeld niet aanzetten tot me verdiepen in de burgerdemocratie zoals David Van Reybrouck die wil organiseren? Waarom maak ik daar geen tijd voor, waarom engageer ik me daar niet voor? Conformeer ik me naar ons 'regime' zoals jij het noemt, uit gemakzucht, uit luiheid, wat niet weet wat niet deert? Ik weet het niet.

Het is niet dat ik een zondebok zoek, maar wel een oplossing, een manier om hieruit te geraken. Er ligt weer een grootvader op intensieve zorgen (een nonkel van M.) en ik krijg dat niet gerijmd met 'we moeten ermee leren leven'. Ik moet nu denken aan die actie rond baby Pia. Er werd toen twee miljoen (!) ingezameld met zielige foto's van een baby die een onbetaalbaar medicijn nodig had. Ik werd woest van dit soort liefdadigheid, omdat het op geen enkele manier een structurele oplossing is en de situatie voor minder kansrijke kinderen alleen nóg erger maakt. Het is een verschrikkelijk spel van Big Pharma. Ik stuurde in tegenstelling tot ongeveer alle andere mensen, géén SMS. Dat was ook een politieke keuze, ik weigerde mee te gaan in zo'n systeem. Maar toen bleek baby Pia een paar straten verder te wonen en stonden de buurkindjes met zelfgebakken koekjes voor de deur. Het menselijke leed stond op de stoep. Wat dan? Ik ben daar niet uit geraakt. 

We hadden hier thuis de ene quarantaine nog niet uitgezeten, of daar was al de volgende. En dan stel ik me ook vragen over het nut, over het beleid, over de alweer nieuwe maatregelen. Ik wil dat mijn kinderen kunnen leven!

Ik heb dankzij mijn broer die huisarts is en zijn doctoraat net heeft afgewerkt, ook vertrouwen in het kritische systeem achter de wetenschap. Alle wetenschappelijke onderzoeken worden gereviewd, en fouten móeten worden rechtgezet. Daar kom je echt niet onderuit. Een van de artikels waar anti-vaxers mee zwaaien (en dan bedoel ik dus echt dat kleine clubje van complotdenkers die helemaal doordraaien) staat zo vol fouten en is intussen al lang teruggetrokken.. En dan kan de wetenschap dat proberen te corrigeren zodra er iets wordt beweerd, kost het gigantisch veel moeite om recht te zetten. Zo is het ook gegaan bij 'een onderzoek' rond het verband tussen autisme en de klassieke vaccinaties tegen kinderziekten. Intussen zijn er al tig onderzoeken die dat ene kleine onderzoek compleet onderuit halen, maar het kwaad is geschied... Het probleem van dat wetenschappelijk systeem is dat het ontzettend traag is. Zo'n klinische studie duurt lang. En het virus is razend snel. Dus we kunnen niet het rustige pad bewandelen om alle verschillende wetenschappelijke inzichten naast elkaar te leggen, reviews te doen, her-testen,...
Dus ik blijf ervan overtuigd dat vaccinatie momenteel een van de beste wapens is die we hebben, en dat het nog veel beter zou werken als iedereen meedoet.

Ik ga je moeten teleurstellen, want inderdaad, ik denk dat dat samen doen dan misschien wel ten koste moet gaan van de afwijkende stemmen. Bij heel wat andere persoonlijke keuzes (ik geloof in geen enkele god, ik eet al jaren vegetarisch, ...) schaad ik geen anderen door iets wel/niet te doen. Ik vind ook niet dat anderen zich moeten aanpassen naar mijn keuzes. Ik kan het jammer vinden dat er nog steeds restaurants zijn waar de enige vegetarische opties kaaskroketten uit de diepvries zijn, maar ik ga hier niemand voor aanklagen, de restaurantuitbater en ik maken een andere keuze, en daar dragen we dan beide de gevolgen van. Goed. Het zij zo.
De vork zit in mijn opinie met corona anders aan de steel, omdat de keuze van de ene wel het leven van de andere beïnvloedt. Vandaag zag ik nog een grafiek over de corona-mortaliteit versus de vaccinatiegraad in de Europese Unie en dat was toch een zeer duidelijke grafiek.

Als ik je één journalistiek tip mag geven: kijk naar Karrewiet. Ongelofelijk met wat een zachtheid, feitelijkheid en eerlijkheid (naar ik kan inschatten natuurlijk) daar de voorbije twee jaar gepraat is over Corona. Voor mij en mijn dochters heeft Karrewiet al echt het verschil gemaakt.


Misschien is onze conversatie bij deze afgerond, omdat we elk ons eigen standpunt goed hebben kunnen uitleggen. We weten allebei dat het moeilijk wordt om elkaar te overtuigen. Dat dit gesprek er is, is het belangrijkste.
Als je nog leestips hebt voor het discours rond vrijheid-verantwoordelijkheid-individualiteit, laat het me zeker weten.


Veel liefs, en wat licht in deze grijze dagen,
Katelijne

***

He Katelijne,


Vind je het goed als ik toch nog wat bedenkingen met je deel? Ik denk niet dat we tot een sluitend antwoord of een ‘oplossing’ gaan komen, of dat iemand van ons ‘gelijk’ gaat krijgen. Maar jouw antwoord draait grotendeels rond dat woord dat mij tegenwoordig een rood waas voor de ogen brengt, omdat het het meest misbruikte en platgedrukte woord van het laatste anderhalf jaar is, maar ook het meest cruciale: verantwoordelijkheid.

Deze campagne - zoals je zelf bevestigt dat die al anderhalf jaar wordt gevoerd - drijft, naast het vakkundig induceren van angst, op nog een kernbegrip: verantwoordelijkheid. Over de spanning tussen vrijheid en verantwoordelijkheid zijn al eeuwenlang bibliotheken vol geschreven, ik ben geen filosoof, maar ik stel me wel al anderhalf jaar de vraag: wie is verantwoordelijk voor wie, en vooral: in welke mate? Want net zo min als vrijheid een absoluut begrip is (en ik vind Hertmans’ polariserende gelijkschakeling van vrijheid met egocentrisme echt intellectueel lui) is verantwoordelijkheid dat. Ik mis zowel met betrekking tot vrijheid als tot verantwoordelijkheid het begrip ‘proportionaliteit’. In deze gezondsheidscrisis is de verantwoordelijkheid van de burger opgeblazen tot proporties die onverdraaglijk zijn, ik bedoel letterlijk: niet draaglijk. Wij, de ‘gewone’ mensen, moeten niet alleen blijven werken, voor onze kinderen zorgen en consumeren (vooral dat), we zijn daarbovenop ook nog eens veroordeeld tot het dragen van de (rechtstreekse!) verantwoordelijkheid over het leven en sterven van onze medemens. Tijdens de eerste lockdown was het discours daarover zo extreem, dat mensen die de regels niet volgden ‘seniorenmoordenaars’ werden genoemd. Ikzelf kreeg in een discussie met een goede vriendin (nog lang voor een sprake was van vaccinaties) het volgende te horen: “Als jij straks met je stervend kind voor een ziekenhuis staat en er is geen plaats omdat het vol coronapatienten ligt, is dat je eigen schuld.” Dat. Zei. Een Vriendin. Tegen Mij - ik die nota bene al eens werkelijk met een bijna stervend kind in een ziekenhuis had gelegen. Op het moment dat vrienden elkaar dat soort dingen beginnen toe te voegen, in een degoutante poging om de ander moreel in het gareel te houden, weet je dat er iets grondig mis is met het discours rond verantwoordelijkheid.

Ik wil net zo graag als jij zo snel mogelijk weg uit deze crisis. Ik neem daarvoor de verantwoordelijkheid die ik kan nemen, die mijn draagkracht me toestaat, als individu, en die voor mij ethisch klopt. Meer kan ik niet doen, en niemand van ons, wat de overheid ons daar verder ook over tracht wijs te maken. De overheid moet zijn verantwoordelijkheid nemen op haar eigen niveau, dat van de samenleving, maar dat doet ze niet - liever laat ze via CST en andere surveillancemaatregelen de burgers politieagent spelen voor elkaar. En sowieso staat in het hele beleid de ‘sterke, veerkrachtige, verantwoordelijke burger’ voorop - in dit neoliberale sociale universum is voor de zwakke en machteloze burger geen plaats. Mijn eigen stad Gent is een mooi voorbeeld van dit praatje: met nieuwjaar vorig jaar kregen we prachtig ontworpen kaartjes in de bus van het stadsbestuur: “Blijven geven”. “Nie pleuje” Excuseer? Blijven geven? En wat als het op is, als je plat bent, als er niets meer te geven valt? Mooie anekdote over onze ‘progressieve’ burgemeester Mathias Declercq: in een mediageniek gesprek met kwetsbare jongeren kwam hij handjes schudden en vragen hoe het ging. Een van de gasten sprak, naar waarheid, dat het niét ging, dat hij het niet trok, dat het te zwaar was voor hem. Waarop Declercq, volledig verbluft uit zijn comfortzone, de legendarische woorden mompelde: “Ja, het is voor iedereen lastig he.”
Pardon? is dat het enige antwoord dat je als burgemeester kan verzinnen wanneer je in your face met de échte kwetsbaarheid wordt geconfronteerd? Maar onze Mathias, liberaal als altijd, wil vooral dat we ‘blijven geven’. Geen wonder dat het hele beleid van de ooit zo sociale stad Gent druipt van dit verantwoordelijkheids- en ondernemingsdiscours. Maar passons.

Die moralisering van de burgers onderling, op basis van het door de overheid aangestuurde discours rond verantwoordelijkheid, is zowat het meest kwalijke van heel deze crisis. In een interessant artikel in De Groene spreekt Jan Postma (in een andere context) over ‘virtue signalling’: we overtreffen, we overtroeven elkaar in het deugdzaam zijn, in het volgen van de regels, in het etaleren van onze verantwoordelijkheid. Het is een machtsmiddel geworden, die verantwoordelijkheid, van de overheid naar haar burgers en van de burgers onderling, om elkaar te koeioneren. Maar virtue signalling is fake : we zijn niet zo deugdzaam als we ons graag voordoen. Ik wil de eerste persoon nog tegenkomen die, toen de regels rond sociaal contact het strengst waren, niet stiekem toch eens een extra persoon ‘gezien’ heeft.

Maar bon, in hetzelfde artikel staat: ‘emoties zijn hoe we moraliteit doen’. Onze moraliteit, het zoeken naar een correcte manier van handelen, is emotioneel gestuurd. Dat blijkt, want elke keer wijzen we elkaar (zowel jij als ik) vol woede en wanhoop op het menselijk leed, aan beide kanten. Het probleem is dat we dezelfde emoties voelen, maar die niet leiden tot een zelfde gevolgtrekking over wat er moet gebeuren.

En ten overvloede, omdat de vraag’ waarom vaccineer je je niet’ blijft zinderen door alles heen. Omdat ik me expliciet wil verzetten tegen het disporoportionele geweld dat de staat uitoefent op een kleine groep mensen die zich om diverse redenen niet laat vaccineren - voor mij is dat geweld de reden zelf om het niet te doen, je zou dus - grijns grijns, o retoriek - kunnen zeggen dat het de staat zelf is die me dwingt om me niet te vaccineren - omdat ik me ethisch gezien niet met haar handelen kan verzoenen. Disproportioneel, omdat de realiteit vandaag bewijst dat de vaccins zelf niet afdoende werken (dus zetten we maar een derde prik met hetzelfde verouderde vaccin? begrijpe wie kan) en ik me oprecht afvraag vanwaar dan dat repressieve beleid komt tegen die paar Vlamingen. Het rancunebeleid tegenover een kleine groep niet-gevaccineerden staat al lang niet meer in verhouding tot, of zelfs niet meer in relatie tot de gezondheidscrisis. Stel nu eens, stel nu eens dat we het wel doen, dat we die ocharme zeven procent tegen de muur zetten, pistool tegen de kop, en vaccineren. Gaat dan het virus bedwongen zijn? Gaan we dan meteen ook een muur rond Vlaanderen bouwen om te zorgen dat ons veilige 100 procent gevaccineerde landje zuiver blijft? Gelooft er iemand dat met een vaccinatiegraad van 100 procent Vlamingen (hallo, geglobaliseerde wereld, hallo ongedocumenteerden en migranten) we het virus buiten de deur gaan houden? En wie gaat die deur bouwen, en bewaken?

Het gekmakende is dat op jouw terechte vraag “Wat moeten we dan wél doen” ik ook geen antwoord heb. Maar dat we de samenleving niet moeten verdelen, dood-moraliseren en vol angst spuiten, daarvan ben ik wél overtuigd. We zijn met z’n allen ook verantwoordelijk voor de klimaatcrisis, toch? Maar ik zie niemand die met de auto rijdt of vlees eet uitgestoten worden uit het publieke leven. Ik zie geen enkele zwangere vrouw de toegang ontzegd worden tot openbare voorzieningen, omdat ze onze planeet en de hele bevolking schade toebrengt met haar keuze voor een kind - een westers kind met een enorme voetafdruk. Natuurlijk niet, en gelukkig maar - het gaat om proportionaliteit. Maar in de mediagekke framing van deze gezondheidscrisis is die proportionaliteit ver heen.

Enfin, genoeg. ik sluit je nog wat lectuur in. Die je wellicht niet welgevallig zal zijn. Maar juist die moeten we lezen, denk ik. :-)


alle goeds,
e

maandag 29 november 2021

Een gesprek over (niet)vaccineren - deel 1

Ik had een boeiende conversatie met een vriendin die niet gevaccineerd is. Dit is het eerste deel van onze conversatie. Het is een lange tekst, maar ik heb erg veel aan onze conversatie gehad. Ik publiceer dit uiteraard met haar toestemming. 


***

10 november 



Dag E.
Het was fijn je zondag te zien. Maar er moet me iets van het hart, omdat ons gesprek echt is blijven hangen in mijn hoofd. Ik lig erover te piekeren.

Ik heb mezelf verweten dat ik de discussie rond corona niet ben aangegaan. Want ik heb zoveel vragen. Maar ik was moe, echt te moe. Maar ik wil niet leven met die gelatenheid, dat sta ik mezelf niet toe. Je moet me helpen om niet af te glijden in het wij/zij denken, want mijn drempel is bereikt.

Ik heb deze ochtend de livestreaming gevolgd van de uitvaart van de vader van vrienden. Ik kan me weinig voorstellen dat treuriger is.
Hij stierf aan covid. Hij had al vele jaren zware medische problemen, maar het ging de laatste tijd goed. Zijn kinderen zeiden het van bij de start van deze crisis: ons vake mag echt geen corona krijgen, dat wordt de ziekte te veel. En ze kregen alsnog gelijk. Je zou kunnen redeneren dat hij ook aan een ander onschuldig virus had kunnen sterven. Je zou kunnen redeneren dat hij ook nog vele jaren had kunnen leven. Het was een sterke persoonlijkheid, iemand die heel erg opkwam voor onrecht en zich zijn hele leven engageerde voor de 'vierde wereld', een begrip dat hij bleef hanteren.
Ik was er graag bij geweest, voor mijn vrienden. Ik ken ze al mijn hele leven, onze ouders waren bevriend. Maar ik was er niet, want ik zit in quarantaine.
Oona heeft het quasi zeker vlaggen, we wachten nog op de resultaten van de pcr-testen. Maar ik bereid me voor op een quarantaine van mogelijk wel 17 dagen.

De voorbije weken lukte het me nét: voor mijn kinderen zorgen. Zolang ik veel rustte als ze naar school gingen, en alles goed voorbereidde, kon ik het aan en viel ik om 20u30 uitgeput neer. Er was een dag dat ik een licht had laten branden beneden maar ik de energie niet meer had om nog eens de trap op en af te gaan. Dat is nog niet lang geleden. Nu moet ik 24/24u voor hen zorgen.

Mijn mentale ruimte is erg beperkt. Nu moet ik alles regelen: mijn eigen psycholoog-afspraken annuleren. Het oudercontact online volgen. Het weekend centerparcs annuleren (waar we alleen zo naar uit keken, ik met een bang hartje voor de drukte, maar evengoed). School verwittigen. DKO verwittigen. Chiro verwittigen. Ongeruste grootouders gerust stellen. En wellicht staan te wachten: juffrouw spelen, mijn kind breuken uitleggen en god weet hoe je een nieuwe letter aanleert.

Het virus tiert welig, muteert en wordt sterker. Ik weet zo al minstens zeven gezinnen in vergelijkbare situaties, het is overal echt dweilen met de kraan open. En alle moeders compleet op hun tandvlees. Een vriendin met een zwaar autistische zoon die maar niet kan begrijpen waarom hij niet naar school mag (zijn broer en vader testen positief). Die vriendin denkt zicht nog te moeten verantwoorden naar mij dat ze zich ziek laat thuisschrijven en dus niet vanuit thuis werkt. Een andere vriendin die probeert haar ex tegen te houden om de kinderen naar de grootouders te sturen, na een hoog risicocontact met een vriendinnetje. Nog een andere vriendin die nog steeds herstellende is van corona.
Het zou allemaal zo erg niet zijn moesten er geen mensen doodgaan. Ik ken nog een grootouder die op intensieve ligt.

Ik krijg deze gedachte niet weg: dat komt door al die niet-gevaccineerden.
Door hen blijft dat virus tieren. Door hen is de ademruimte die we een tijd geleden hadden, helemaal terug weg. Door hen geraken we hier NIET uit.

Begrijp me niet verkeerd: ook ik ga niet akkoord.
Ik vind dat de overheid faalt en verkeerde beslissingen neemt. Maatregelen zijn gunstig voor de economie (neoliberalisme, daar leven we in) en ongunstig voor de mentale gezondheid van ons allemaal.
Ik vind zeker de beslissingen rond kinderen hemeltergend.
Ik walg van de gedachte dat er aan de top mensen rijk worden door elke corona-dode. Of door het verkopen van vaccins. Ik verafschuw de westerse houding, het totale gebrek aan een globale aanpak. Ik heb nood aan menselijkheid, waardigheid, verbondenheid.
Ik ben helemaal tégen deze pasjes maatschappij. Ik vind het verschrikkelijk voor winkeliers en horeca medewerkers dat zij controles moeten doen.
Maar ik zie het niet: wat is het alternatief?

Maar voor mij is het én én.
Ik geloof in de wetenschap. Ook in het falen ervan, maar het is de enige weg.
Ik geloof in de menselijkheid en dat we deze crisis samen moeten doorstaan.
Ik geloof dat de overheid de best mogelijke beslissingen neemt op basis van de beschikbare informatie (en die is dus inderdaad niet afdoende, maar wachten op het complete plaatje van onderzoeken zal een catastrofe veroorzaken). En is het dan niet aan ons om die beslissingen te volgen? Ook al zijn we kritisch, of vinden we het zelfs bullshit, maar vanuit het geloof dat we allemaal SAMEN moeten handelen?

Tot hiertoe waren mijn gesprekken met niet-gevaccineerden altijd heel vaag. Grote woorden. Veel waarden en normen waar ik achter sta. Veel gesakker op de overheid waarbij ik denk, natuurlijk worden er volop fouten gemaakt, we zitten in een nooit geziene crisis.
Maar wat antwoord ik Oona als ze vraagt waarom mensen zich niet laten vaccineren?

Ik zie het niet meer... Als de niet gevaccineerden bij hun standpunt blijven, dan blijft dit virus razen, muteren. Dan gaan we allemaal, de hele tijd, door het hele circus moeten. Dan blijven er grootouders doodgaan. Hoe gaan we dát uitleggen aan hun kleinkinderen? Dat hun vake is gestorven, door een virus dat we hadden kunnen verslaan?

Ik mail je net omdat ik weet dat ik met jou wél kan praten. Jij bent verstandig, net zozeer emotioneel als rationeel en ik hecht altijd waarde aan je oordeel. En ik weet ook dat we over heel veel hetzelfde denken en waar we van mening verschillen, dat we elkaar blijven respecteren en blijven luisteren (of dat hoop ik toch, niet mijn sterkste kant :-)).

Dus daarom dat ik het toch durf om je te schrijven. Ik zie wel of je tijd en zin hebt om me te antwoorden. Intussen ploeter ik verder, net zoals jij en alle moeders.


Veel liefs,
Katelijne



***

25 november 



He Katelijne,


Ik wil je om te beginnen bedanken voor zo’n eerlijke, open brief – die zijn zeldzaam, zoals de respectvolle gesprekken zeldzaam zijn, en de haat en rancune welig tiert – in de media, in de monden van politici, op de publieke fora.

En kijk, hopsa, daar zijn we meteen aanbeland bij het hart van mijn antwoord op de vraag ‘Waarom laat je je niet vaccineren.’ Mijn antwoord, wellicht niet dat van anderen, die heel andere motieven hebben (medische, religieuze, …) om zich niet te laten vaccineren.

Het mijne is zuiver politiek. Ik geloof dat het vaccin veilig is. Ik ben er niet bang van. Maar ik zal je vertellen hoe het gelopen is, want ik ben niet altijd zo overtuigd geweest van mijn beslissing om me niet te laten vaccineren.

Twee jaar geleden was ik dat nog niet. Ik had een lichte, heel lichte medische twijfel: ik vond en vind het nog steeds erg vreemd dat we een totale wereldbevolking (enfin, het westerse en rijke segment ervan) zijn aan het inspuiten met een stof waarvan we de gevolgen op lange termijn onmogelijk kunnen kennen. Maar in wezen is dat nooit echt een issue geweest. Wel heb ik vanaf het begin gedacht dat de mens over zijn eigen lichaam mag beschikken, niet de staat. En ja, ik ken de discours over algemeen belang en vrijheid – maar het gaat niet over ‘eigenbelang’ of ‘zijn goesting doen’. Iemand die pakweg uit religieuze overtuiging het vaccin weigert, mag niet tot tweederangsburger gedegradeerd worden. Ik sta voor dat principe, en ik zou daar ook voor staan als ik wel gevaccineerd was. Bovendien was de angst groot genoeg: de mensen zouden elkaar de tent uitgevochten hebben om als eerste een vaccin te krijgen. Vlaanderen zou makkelijk aan zijn 70 procent komen.

Waarom, waarom? Waarom wordt er zo’n haat gezaaid tegen die schamele enkele mensen die niet gevaccineerd zijn? Ik wil niet vervallen in complottheorieën, maar het is moeilijk wanneer ik zie hoe de terreur van de staat zich keert tegen een deel van haar eigen burgers. Wat is de bedoeling hiervan? De gezondheidscrisis oplossen? Dit beleid heeft met gezondheidsrisico’s niets te maken. Denk je, met 2 procent in Afrika gevaccineerd en een volgende migratiegolf op komst, dat een totale vaccinatie ooit mogelijk is, Katelijne? Denk je dat we het virus gaan ‘verslaan’ door de laatste 7 procent burgerlijk ongehoorzamen de toegang tot het publieke leven te ontzeggen? Denk je dat het die paar procentjes mensen zijn geweest die een vierde golf hebben veroorzaakt? Waarom liggen de ic’s dan vol gevaccineerden? Waarom blijkt het vaccin dan maar heel tijdelijk en onvoldoende te werken? Omdat het muteert, inderdaad. Des te onbegrijpelijker dat de oplossing een derde prik zou zijn, met opnieuw een vaccin dat nu weer al hopeloos verouderd is.

Het is heel concreet begonnen als een ‘spel’, en dat bedoel ik niet onrespectvol tegenover de vele menselijke slachtoffers. Ik zie me nog staan, in de living, terwijl ik zeg tegen mijn partner, die wel gevaccineerd is: ‘Ik ga nog even afwachten, we gaan zien hoe het met onze burgerrechten gesteld is binnen een paar maand.’ In de loop van die paar maand ben ik, op basis van wat er effectief met mijn burgerrechten is gebeurd, dag na dag er meer overtuigd van geworden om me niet te laten vaccineren. Principieel, ja. Omdat ik niet wil samenwerken met een regime dat geweld gebruikt tegen haar eigen burgers – kijk maar eens naar de filmpjes van de betoging zondag, waarin uit een politiecombi special forces springen die zelf auto’s beginnen vernielen. Omdat ik met ongeloof en afschuw kijk naar wat er van onze ‘democratie’ is overgebleven. Kortom: de haat en de verdeeldheid die de overheid zelf zaait, het beleid van rancune en polarisering – daar doe ik niet aan mee. Dat is voor mij de reden om me niet te laten vaccineren. En om wellicht ook nooit van mijn leven meer te gaan stemmen, vrees ik.

Het treft me zo dat jouw hele, lange mail gaat over menselijk leed. En mijn tot nu toe al hele, lange mail over politiek. Daar zit voor mij de cruciale denkfout: dat dit soort politiek jouw menselijk leed gaat oplossen. Want jouw menselijk leed is echt en doorvoeld, en ik kan er alleen mee meeleven – want ja, ik ploeter ook, het is ook mijn menselijk leed. Het virus is er, het bestaat, het doodt mensen – niets van dit alles trek ik ook maar een seconde in twijfel. Maar de sprong maken van ‘dit is ellendig’ naar ‘het is de schuld van de niet-gevaccineerden’ is… ik heb er geen woorden voor. Ik kan die sprong niet begrijpen. Als er één ding is dat me bang maakt zijn het die woorden uit jouw mond, iemand die ik ken als een door en door humane, zoekende, menselijke, intelligente persoon. Ik begrijp dat er een zondebok moet zijn, die behoefte is groot. En de overheid voorziet in die zondebok, om haar eigen falen (het feit dat de ‘remedie’ niet werkt EN dat dit globale probleem te overweldigend is om onder controle te houden) te maskeren. Maar het mechanisme is pervers, dat heeft de geschiedenis genoeg bewezen.

Ik heb op de medische crisis ook geen antwoord. Ik heb geen alternatief, behalve het vage aanvoelen dat we in een nieuwe fase van de wereldgeschiedenis zijn aanbeland, waarin we een stuk van onze illusie over controle en eeuwig leven gaan moeten opgeven. Dat maakt de zieken en doden niet minder erg, en het is makkelijk filosofisch te spreken. Maar ik vind wel dat er een grond van waarheid in zit: we gaan moeten anders omgaan met de aanwezigheid van virussen (wat niet betekent: maar laten gedijen). Want verslaan gaan we ze niet. We gaan ermee moeten leren leven.


Ik geloof ook in de wetenschap, heel sterk zelf, maar wel in een wetenschap die haar eigen falen kan onderkennen, en bijsturen. En die ruimte laat voor alle stemmen – want er zijn genoeg wetenschappelijke stemmen (even geschoold als de paar die we continu horen) die in andere richtingen denken.

Ik geloof net zoals jij in de kracht van het samen te doen – maar in jouw optiek houdt dat ‘samen’ dan wel in dat afwijkende stemmen zich schikken naar de meerderheid. Dat is geen samen doen, dat is overtuigd zijn van het eigen gelijk. En anderen daarin dwingen. Of niet?

Ik geloof niet dat de overheid kwaad opzet in de zin heeft (als in: een complot), maar wel dat zij lijdt aan hetzelfde als ‘de’ (mainstream) wetenschap: het onvermogen om twijfel toe te laten en terug te keren op eerder genomen beslissingen.

Ik geloof intussen voor geen meter meer in de journalistiek. Hoe triest, voor een journalist.


Ik wil hier ook graag uit, hoe sneller hoe liever, maar ik vrees dat er zich een nieuwe realiteit aandient die nog even gaat blijven bestaan – het virus. Dat is al erg genoeg. Maar voor de aanwezigheid daarvan stel ik de overheid niet verantwoordelijk. Daarbovenop is nog iets veel ergers aan het gebeuren: in plaats van verantwoordelijkheid te nemen voor al haar burgers is de staat bezig van haar eigen burgers politieagenten te maken, op een manier die de bevolking spitst in goede en slechten – we stevenen af op een (mentale) burgeroorlog. Daarvoor stel ik de staat wel verantwoordelijk, en de media, die met hun angstdiscours al twee jaar de bevolking gijzelen en verdelen. Dàt is iets om bang van te zijn.

Alleen dit soort brieven en gesprekken vormen nog een brug.

Dus dankjewel, Katelijne.

En wellicht is dit een harde brief – ik hoop dat je hem niet zo leest, want jouw kwetsbaarheid heeft me erg geraakt. Ik wilde dat ik meer voor je kon doen. Maar ik kan alleen maar hopen dat we deze gesprekken blijven hebben, zonder dat iemand de communicatielijn afsluit.

x

maandag 15 november 2021

Dag 7 - Quarantaine dagboek



Gezondheid: Mijn zelftest vandaag was negatief. Ik las ook nog dat ik de best mogelijke afweerstrategie heb: dubbel gevaccineerd én corona doorgemaakt. Als is dat al meer dan een jaar geleden. Ongelofelijk als je daarover nadenkt...

Gespeeld: Juno speelde vanochtend in bed haar letterspelletje. Ik heb ze op deze zeven dagen gewoon beter horen lezen, ongelofelijk fascinerend. 

Geknutseld: Vandaag hebben ze de ramen 'gekuist' en vervolgens met de raamstiften nieuwe tekeningen gemaakt. In Sinterklaas-thema uiteraard. 

Geruzie: alles peis en vree

Gegeten: een heerlijk vieruurtje van bij Nives. En ook verse granola gemaakt. 

Gelachen: Hoeveel is 1 + 1? Raam! Ja, dat is de mop. Zo'n mop die helemaal uitgelegd moet worden. Maar net op dat moment passeerden we langs een verkeersbord met een sticker 'raam'. Dat vond ik dan net heel grappig. 

Geleden: Juno die haar Bingel-paswoord komt vragen wanneer ik op de wc zit. Alsjeblief, geef me twee minuten. 

Gewandeld: naar de speeltuin binnen schooltijd, het voelde ondanks het grijze weer als een gekke vakantie. 

Gekeken: Natuurlijk vind ik de oude reeks van Dag Sinterklaas beter, maar ik kan ook wel genieten van Tine Embrechts als Kneta Knieschijf. 

Slecht nieuws van de dag: de goede dingen van de voorbije dagen zorgen voor afleiding en zelfs af en toe voor een echte energie-opstoot. Maar de terugval is intens. Ik heb nog onvoldoende reserve opgebouwd, dat maakt mijn lichaam me pijnlijk duidelijk. 

Goed nieuws van de dag:  Terug wat tijd voor mezelf, en dat zal vooral rusten inhouden. 


zondag 14 november 2021

Dag 6 - Quarantaine dagboek

 


Gezondheid: Geen hoofdpijn meer voor Juno, veel vermoeidheid voor mij.

Gespeeld: Geen enkel spel vandaag...

Geknutseld: Urenlang getekend aan een Sint-lijstje en tekeningen. 

Geruzie: Er werd geruzied om het zwarte potlood. En de gom. En de lat. 

Gegeten: Gezonde ontbijtwafels met banaan en ahornsiroop. Boterhammen. Vegan pompoen mac'n cheese, lekker! 

Gelachen: Oona die al zingend een liedje zocht op google. Terwijl ze in bad zat. En warempel, we hebben het gevonden. 

Geleden: Alle maaltijden duren lang. Hoe meer tijd, hoe trager ze eten. En dan lees ik de krant of kijk ik op mijn gsm, wat hen dan weer ergert, waardoor ze nóg trager eten. En ik me nog meer verveel. Dus de krant pak. Enzoverder, enzovoort. 

Gewandeld: heel Berchem door op zoek naar een versierde postbus. Je kan de brieven aan de Sint natuurlijk in elke brievenbus posten, maar zo'n exemplaar met baard is toch veel leuker? Gek genoeg was de brievenbus aan het station niet versierd. Oona herinnerde zich precies een versierd exemplaar verderop. 7000 stappen, joehoe. 

Gekeken: K2 zoekt K3, hoe lang duurt dat nog? 

Gelezen: Oona las Pluk redt de dieren en ze vond het zo mooi, ze heeft het naverteld aan mij en Juno. Met Juno las ik Jubelientje. En we lazen ook een AVI start boekje dat best grappig was. 

Slecht nieuws van de dag: koffiebar Kornél bleek plots gesloten. Ochtenddrama. Maar veel erger:  als je met niet-gevaccineerden in discussie wil gaan, moet je je dus ook goed voorbereiden. Ik vind het verspilde energie, maar ik kan het ook niet verdragen. 

Goed nieuws van de dag: Stoepbezoekjes van Oma en nichtje Alia en tante Lea. Morgen nog één dag en dan laat ik de meisjes in handen van Michiel. Het is wel goed geweest...